Biblioteka „Sveti Sava“ u Zemunu predstavlja jednu od najznačajnijih kulturnih ustanova u srpskoj istoriji i smatra se najstarijom srpskom bibliotekom, osnovanom davne 1825. godine. Njeno osnivanje vezuje se za period kada je Zemun bio važan kulturni i trgovački centar na granici tadašnje Habzburške monarhije i Osmanskog carstva, što je omogućilo snažan razvoj obrazovanja, kulture i književnosti među Srbima.
Istorijski značaj
Biblioteka je nastala u vremenu kada je među Srbima rasla svest o značaju obrazovanja i očuvanja nacionalnog identiteta kroz knjigu i pisanu reč. U prvoj polovini 19. veka, osnivanje ovakve ustanove predstavljalo je veliki civilizacijski iskorak – mesto okupljanja intelektualaca, trgovaca, učitelja i svih onih koji su verovali da je znanje temelj društvenog razvoja.
Naziv biblioteke „Sveti Sava“ nije slučajan. Sveti Sava, kao simbol srpske duhovnosti, obrazovanja i kulture, predstavljao je ideal kome je ustanova težila od svog osnivanja – širenju znanja i negovanju nacionalne svesti.
Kulturni centar Zemuna
Tokom gotovo dva veka postojanja, biblioteka je bila mnogo više od mesta za pozajmljivanje knjiga. Bila je: Centar prosvetiteljstva, mesto književnih susreta i javnih tribina, prostor za očuvanje kulturne baštine, tačka okupljanja generacija Zemunaca.
Kroz njene prostorije prošli su brojni učitelji, književnici, naučnici i studenti, ostavljajući trag u kulturnom životu Zemuna i Beograda.
Fond i bogatstvo zbirki
Biblioteka danas poseduje bogat knjižni fond koji obuhvata: staru i retku knjigu, zavičajnu građu vezanu za istoriju Zemuna, periodiku, stručnu i naučnu literaturu, dečju književnost, savremena izdanja domaćih i stranih autora.
Posebnu vrednost imaju stare publikacije i arhivska građa koje svedoče o razvoju Zemuna i životu njegovih stanovnika kroz vekove.
U sastavu Biblioteke grada Beograda
Danas Biblioteka „Sveti Sava“ funkcioniše kao deo Biblioteka grada Beograda, najveće mreže javnih biblioteka u Srbiji. Time je njena tradicija spojena sa savremenim bibliotekarstvom, digitalizacijom i novim uslugama za korisnike.
Savremeni program biblioteke uključuje: promocije knjiga, književne večeri, radionice za decu i mlade, izložbe, digitalne arhive i edukativne programe.
Simbol kontinuiteta
Malo je institucija u Srbiji koje mogu da se pohvale tradicijom dugom više od 200 godina. Biblioteka „Sveti Sava“ nije samo najstarija biblioteka – ona je simbol kontinuiteta srpske kulture, pismenosti i trajne potrebe naroda za znanjem.
U vremenu brzih tehnoloških promena, ova biblioteka ostaje podsetnik da su knjiga, znanje i kultura vrednosti koje ne zastarevaju.
Od 1825. do danas – Biblioteka „Sveti Sava“ ostaje svetionik obrazovanja i kulture u Zemunu i Srbiji.
