Franctal ili Francestal je nekadašnje nemačko naselje na teritoriji današnjeg Zemuna, u području današnjih četvrti Novi grad, naselja Marija Bursać i naselja Sava Kovačević.
Istorija
Nemci su se naselili u oslobođena i nenaseljena područja južne Ugarske u tri velika talasa. Prvim talasom upravljao je Karlo VI početkom 18. veka. Drugim je upravljala Marija Terezija sredinom 18. veka i tada se doselilo 50.000 nemaca. Treći talas je doseljen krajem 18. veka, njime je upravljao Josip II.
Podunavske Švabe iz Banata pokušavaju u dva navrata da kolonizuju pogranični grad Zemun. Prvi put 1815. nisu uspeli, molba im je odbijena. Naredne godine su uspeli,službenu potvrdu dao im je car Franc II 3. Novembra 1816. godine. Dodeljeno im je zemljište u gornjem delu Zemuna. Doseljenici su mu dali ime Siegenthal (dolina pobede). Na predlog policijskog komesara i magistrata u Zemunu Kovačevića izabrano je konačno ime Franzensthal ( Francova dolina), prema imenu austrijskog cara.
Zbog loših uslova već se 1817. godine deo doseljenika vratio nazad. 1834. nemci su podigli prvu školu. 1862. godine jevreji iz Beograda su se doselili u Zemun. Nakon reforme Habzburške monarhije u Austro-Ugarsku Francstal počinje naglo da se razvija. Veliko povećanje stanovnika i blizina Zemuna doprineli su velikom ekonomskom rastu.
Odnosi sa drugim nacionalnostima su bili bez problema. Nemci su se najviše bavili stočarstvom i ratarstvom. Položaj Zemuna je bio veoma važan, bio je bitno trgovačko i industrijsko središte. Kroz Francstal je prolazila i šeleznica. Crkva sv. Vendelina građena je od 1888. do 1892. u neogotičkom stilu.1901. godine podignuta je druga osnovna škola. 1905. godine osnovano je vatrogasno društvo i muško pevačko društvo. Nakon Prvog svetskog rata 1918. godine raspala se Austro-Ugarska i podunavske Švabe našle su se podeljene u tri države, a Francstal se našao u Kraljevini SHS. 1932. je Zemun pripojen Beogradu. U drugom svetskom ratu bio je pod okupacijom NDH.[1] U savezničkom bombardovanju crkva sv. Vendelina jako je oštećena. 5. oktobra 1944. Prema nalogu komunističkih vlasti crkva je srušena 1955. godine.
Nemci su bežali na sve moguće načine svim mogućim prevoznim sredstvima u pradomovine Nemačku i Austriju; vozom, zaprežnim kolima, brodovima, konjima, automobilima, pešice. Deo nemaca je 5. decembra 1944. godine, u 167 vagona stigao u Mondse nakon četiri nedelje. Mnogi su odselili dalje pa ih danas ima u 18 država na tri kontinenta, a većina je novu domovinu našla u Nemačkoj i Austriji.[1] U nemačke kuće useljeni su doseljenici iz Hercegovine, Banije i Korduna. Posle su većinom srušene. Na mestu tih starih domova nikla su nova zemunska naselja, prvo naselje Marije Bursać, pa naselje Sava Kovačević.
Godine 1975. u Salzburgu u Austriji je osnovano društvo Verein der Franztaler Ortsgemeinschaft. Premda su stari Franztalci gotovo svi pomrli, njihovi potomci održavaju veze te godišnje obljavljuju almanah s informacijama o francstalskoj dijaspori.
Godine 1986. je u Mondseu podignut spomenik u Karlsgartenu. 1999. je u Mondseu otvoren muzej o Francstalu.
